پايه پنجم ابتدايي - علوم تجربي
« مواد تشكيل دهنده خاك »
|
|
قرار است امروز با هم چند فعاليت داشته باشيم . براي اينكه آماده كار شويم و كلاسمان فعالتر شود از شما ميخواهم تا بصورت نيم دايره جلوي كلاس بايسنيد ، تا فعاليت خودمان را آغاز كنيم . در اين مرحله از كار ، پاكتها را نزد شما ميآورم هر كدام از شما ها كارتي را برمي¬دارد ، وقتي كه كارتها را برداشتيد ببنيد داخل آنها چه چيزي نوشته شده است . آيا مطالبي كه نوشته شده با آن آشنايي داريد .
ميتوانيد بين دوستانتان همديگر را پيدا كنيد وقتي را پيدا كرديد با هم تشكيل گروه دهيد .
گروهتان كه چهار نفر شد هر كدام دور ميز قرار ميگيريد و درباره آن موضوع با هم صبحت كنيد .
حالا گروهتان را پيدا كنيد . |
مفسر :
|
|
دانشآموزاني كه در اين فعاليت شركت نمودند هيچگونه تمرين مقدماتي انجام ندادند.حال ببنيد موضوعاتي كه با هم انتخاب كرديد به كار گروهتان بخورد . شما در گروهتان در مورد موضوعاتي كه داريد گفتگو ميكنيد و كارتهايي كه در دستتان است بنوعي با هم ارتباط دارد . هر چه در گروه مشورت كرديد يادداشت نموده و در نهايت متني را براي گزارش آماده كنيد . بعد ميتوانيد اظهار نظر كنيد . |
گروه اول :
|
|
گياه خاك مواد تيره رنگي است كه از پوسيده شدن برگهاي خشكيده، حيوانات بوجود مي آيد .گرما باعث خشك شدن برگها و رطوبت باعث پوسيده شدن آنها ميشود . برگهايي كه در زمستان بر روي زمين ميريزند باكتريهاي موجود در گياه را تجزيه و آنرا به گياه خاك تبديل مينمايد . |
گروه بعدي :
|
|
در زمستان آبها يخ ميرند و جاي بيشتري را ميگيرند و باعث فشرده شدن سنگهاو در نتيجه باعث خردشدن سنگها ميگردند .ريشه گياهان باعث جلوگيري از فرسايش خاك ميشود . ريشه گياه وقتي در زمين ميرويد باعث فشار بر روي سنگ و تشكيل خاك ميشود . |
اظهار نظر شاگرد ديگر :
|
|
انسان وقتي سرد ش ميشود جمع ميشود ولي وقتي آب يخ ميزند جاي بيشتري را ميگيرد .
سنگريزههاي كنار ساحل در برخورد با آب دريا ، باعث بوجودآمدن خاك ميشود .
در بيابان در اثر گرما در روز و سرما در شب سنگها خرد، و خاك بوجود ميآيد . خاك باغچه به علت ريختن برگهاي درختان و ريشه گياهان تبديل به خاك ميشود و براي اينكار 200 ميليون سال وقت لازم است . |
معلم : من متشكرم از همكاري گرم و صميمانه شما .
شما اين اطلاعات را از كجا پيدا كرده ايد .
دانش آموزان :
|
|
1ـ بيشتر اين مطالب را از كتاب علوم تهيه كرديم .
2ـ با تحقيق و سئوال كردن
3ـ با آزمايش كردن |
|
معلم : اسم خود را بر روي برگه هايتان كه كار گروهيتان است ،بنويسيد تا بعداً در صورت نياز به آن بتوانيم دسترسي پيدا كنيم .
معلم : مانند جدولي كه من روي تابلو كشيدم شما روي برگههاي كاغذ بكشيد . با اعضاي گروهتان مشورت كنيد و ببينيد چه چيزهايي در خاك وجود دارد ؟ وقتيكه به توافق رسيديد داخل اين خانههاچهار چيز كه ممكن است در خاك وجود داشته باشد نقاشي كنيد .
|
|
من برگههاي گروه ديگري را به گروه شما تحويل ميدهم. خوب دقت كنيد آنطوري كه در نقاشي وجود دارد ببنيد، آن چيز تشكيل دهنده خاك است يا نه ؟ به زيبايي نقاشي كاري نداشته باشيد.
شما وقتي كه كار گروههاي ديگر را ميبينيد شايد به فكرتان برسد كه آنها چرا اينكار را كردند و چرا بعضي از مطالب را ننوشتهاند. بعد وقتي نقاشي را ديدديد ميتوانيد سؤالتان را بنويسيد و از گروه مربوطه بپرسيد. |
سؤال دانشآموز: درباره موجوداتي كه داخل آب است مورچه كه در داخل خاك نيست، آهنربا هم همچنين داخل خاك نيست .
|
|
جواب : اگر آهنربا را به خاك بكشيم ، آهنهاي موجود در خاك را جذب ميكند. |
سؤال : مواد معدني در خاك ديده نميشوند، به چه صورت ميتوان آنها را ديد؟
|
|
جواب : در زير ميكروسكوپ قوي قابل ديدن هستند .
معلم: مواد معدني قابل رويت نيستند. اما اگر دانشآموزان ميتوانند در مورد اين مسئله تحقيق كنند و بعداً آن را در كلاس مطرح كنند. |
معلم : بگوئيد در خاك چه چيزهايي وجود دارد ؟
|
|
1ـ ريشه
2ـ دانه
3ـ گياه خاك
4ـ براده آهن
5ـ مرده و زنده (لاشه جانوران )
6ـ موجودات زنده (حشرات)
7ـ برگهاي پوسيده
8ـ خردههاي چوب
9ـ ريگها
معلم : حال ميخواهيم با خود خاك روبه روشويم ببينيم موادي كه گفته شد آيا در خاك وجود دارد . ضمناً رعايت نكات بهداشتي ضروري است. به چه نكاتي بايد توجه داشت؟
1. دستانمان را به چشم نماليم .
2. بعد از كارها دستهايمان را با آب و صابون بشوئيم .
معلم : توجه كنيد و نتيجه مشاهدات خود را بنويسيد.
در اين لحظه براي اينكه كارهايمان تكميلتر شود ببينيم كه اجزاء تشكيل دهنده خاك چه چيزهايي است. آزمايش ميكنيم. لطفاً صفحه 48 كتاب علوم را باز كنيد. فعاليتي را اينجا نشان داده شده است. وسايل مورد نظر در اينجا وجود دارد ، آزمايش كنيد و نتايج آزمايشات خودتان را بنويسيد.
اول، كتاب را دقيق بخوانيد و در آخر آزمايش كنيد . |
لطفاً نماينده گروه گزارش دهد:
|
|
ريگها به كف آب ميروند. خرده چوبها به سطح آب ميآيند . مولكولهاي تشكيل دهنده خاك باهم فرق دارند.
گروه بعدي : بعد از بهم زدن آب چوب نمدار ، پوست نارنگي و برگ در آب وجود داشت. مواد باهم مخلوط شدهاند.
گروه ديگر: بعد از بهم زدن آب چوب، پوست، برگ در آن وجود داشت و مواد ديگري هم درآن ته نشين ميشود . بعداز اينكه خاك را درآب ريختيم چهار لايه در ليوان تشكيل شد.
خوب بچهها خاكهايي كه مشاهده كرديد با هم متفاوت بودند. اگر به گزارش دوستان خود گوش داده باشيد متوجه شدهايد كه بعضي چيزهاي متفاوت در خاك وجود دارد .
جدولي تهيه ميكنيم و تفاوتها و شباهتهاي خاك را مينويسيم .
به همين خاكي كه در اختيار داريم اكتفا ميكنيم .
يك گروه گزارش خود را ميخواند. بقيه توجه كنند. |
شباهتها: چوب ، سنگ ، برگها و گياه خاك
|
تفاوتها: دانه ، ريگها، برادهآهن، پوست نارنگي و لاشه جانوران
|
|
معلم : شما بدون اينكه خاكها را مشاهده كرده باشيد به مواردي اشاره كرديد و چيزي كه آزمايش كرديد درست است؟
معلم : درس تمام شد. اما يادگيري تمام نشد. ميخواهم اگر جايي رفتيد به خاكها توجه كنيد.
ببينيد كه آيا تمام خاكها با هم يكسان هستند يا اينكه با يكديگر تفاوت دارند .سعي كنيد مشاهدات خود را از خاكها بنويسيد و حتي اگر ممكن است نمونهاي از آن را بياوريد تا در كلاس بصورت گروهي بررسي كنيم . |
